Kıbrıs’ta Diplomatik Dönüm Noktası: İki Yeni Geçiş Kapısı Açılıyor

Kıbrıs müzakerelerinde uzun süredir devam eden durağanlık, Birleşmiş Milletler (BM) himayesinde gerçekleştirilen kritik zirveyle hareketlendi. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman, BM Genel Sekreteri’nin Kıbrıs Kişisel Temsilcisi Maria Angela Holguin Cuellar arabuluculuğunda Kıbrıslı Rum Lider Nikos Hristodulidis ile bir araya geldi. Görüşmenin ardından açıklamalarda bulunan Erhürman; Akıncılar-Limya ve Kampo-Gemikonağı geçiş noktalarının faaliyete geçirilmesi hususunda tarafların uzlaştığını kamuoyuna duyurdu.

Sınır Kapılarında Aşamalı Çözüm Modeli

Cumhurbaşkanlığında düzenlenen basın toplantısında sürecin detaylarını paylaşan Erhürman, masaya sundukları güven artırıcı önlem paketinin daha önceki müzakere süreçlerinde yarım kalan maddeleri tamamlamayı amaçladığını vurguladı. Geçiş noktalarına dair aşamalı bir plan izlediklerini belirten KKTC Cumhurbaşkanı, şu ifadeleri kullandı:

• İlk etapta tüm geçiş koridorlarının eş zamanlı açılması önerildi.
• Alternatif olarak Haspolat ile Kampo-Gemikonağı güzergâhı masaya getirildi.
• Nihai uzlaşı ise Akıncılar-Limya ve Kampo-Gemikonağı noktalarının hizmete girmesi üzerinde sağlandı.

Pile bölgesine doğrudan erişim ve diğer potansiyel geçiş hatlarının, BM Genel Sekreteri’nin katılımıyla önümüzdeki haftalarda düzenlenmesi planlanan genişletilmiş toplantıda netleştirileceği ifade edildi.

Afet Yönetimi, Eğitim ve Kültürel Mirasta Ortak Adımlar

Üçlü görüşmede yalnızca sınır geçişleri değil, adanın geneline fayda sağlayacak teknik iş birlikleri de ele alındı. Alınan kararlar ve uzlaşılan başlıklar şu şekilde sıralandı:

• Afet Müdahale Mekanizması: Olası doğal afetlerde ortak kriz yönetimi sağlamak adına teknik komitelerin acil müdahale protokolü hazırlaması kabul edildi.
• IMAGINE Barış Eğitimi: Eğitimi destekleyen “Imagine” projesinin, Eğitim Teknik Komitesi denetiminde ve tüm çocukları kapsayacak orijinal formatıyla yeniden başlatılması kararlaştırıldı.
• Kültürel Veri Paylaşımı: Her iki tarafta yer alan tarihi eserlere ait bilgi, belge ve envanterlerin karşılıklı transferinde mutabık kalındı. Çevre Teknik Komitesi’nin tamamladığı 3 çevre projesinin de eşzamanlı uygulanacağı bildirildi.
• Tarihi Restorasyonlar: Maronit kiliseleri ile Ermeni Manastırı’nın restorasyon sürecinde Kıbrıs Türk tarafının Kültürel Miras Teknik Komitesi aracılığıyla her türlü desteğe açık olduğu teyit edildi.

Buna karşın, tampon bölgedeki mayın temizliği ve askeri gerilimleri engellemeyi hedefleyen ortak askeri mekanizma teklifi ile “EduBites” eğitim girişimi Rum tarafınca kabul görmedi.

“Masaya Oyun Değiştirici Gizli Bir Öneri Koyduk”

2017’deki Crans-Montana görüşmelerinden bu yana geçen 9 yıllık kilitlenmenin ardından elde edilen bu kazanımları “mütevazı fakat ileriye dönük adımlar” olarak niteleyen Erhürman, görüşmede kamuoyuna açıklanmayan stratejik bir hamle yaptıklarını açıkladı.

Söz konusu öneriyi diplomatik bir manevradan ziyade çözümün önünü açacak kritik bir fırsat olarak tanımlayan Cumhurbaşkanı Erhürman, “Önerinin harcanmasını istemiyorum, diplomasiye hak ettiği alanı tanımalıyız. Bu adım bir üstünlük sağlama amacı taşımıyor; derinlemesine incelendiğinde Kıbrıs düğümünü çözecek bir dönüşüm potansiyeline sahip” değerlendirmesinde bulundu.

Siyasi Eşitlik ve Dönüşümlü Başkanlık Şartı

Gazetecilerin müzakerelerin geleceğine ilişkin sorularını yanıtlayan Tufan Erhürman, Kıbrıslı Türklerin siyasi eşitliğinin pazarlık konusu yapılamayacağının altını çizdi. Dönüşümlü başkanlık ilkesinin güvenlik ya da garantörlük başlıklarıyla takas edilmesini kesin bir dille reddeden Erhürman, bu ilkenin adadaki güç ve refah paylaşımına dair samimiyet testi olduğunu belirtti.

Türkiye ile tam eşgüdüm içerisinde hareket ettiklerini vurgulayan KKTC Cumhurbaşkanı, “Çözümsüzlük bir çözüm değildir anlayışıyla ilerliyoruz. Ancak yeni bir süreç başlayacaksa, Rum yönetiminin gücü ve kaynakları eşit biçimde paylaşmaya hazır olduğunu somut biçimde kanıtlaması şarttır” diyerek sözlerini tamamladı.