Karadeniz’deki Gerilim Marmara’yı Kilitledi: Boğaz Gelirlerinde Yıllık 800 Milyon Dolarlık Kayıp Riski

Rusya ile Ukrayna arasındaki çatışmaların deniz ticareti koridorlarına sıçraması, lojistik hattın kalbi olan Marmara Denizi’nde benzeri görülmemiş bir yoğunluğa yol açtı. Karadeniz rotasında tırmanan güvenlik riskleri sebebiyle seferlerini tamamlayamayan yüzlerce ticari yük gemisi Marmara açıklarında demirlemek zorunda kalırken, krizin sürmesi durumunda Türk denizcilik sektörünün ve Boğaz geçiş gelirlerinin ağır yara alacağı öngörülüyor.

Marmara Denizi’nde Demir Sahaları Doldu: Gemiler Drift Yaparak Bekliyor

Bölgedeki deniz taşımacılığının durma noktasına geldiğini vurgulayan sektör temsilcileri, Karadeniz’deki operasyonel risklerin Türk kıyılarına yansıdığını bildiriyor. Ukrayna’nın Rusya limanlarıyla bağlantılı kabul ettiği ticaret gemilerini bayrak ayrımı gözetmeksizin hedef alması, transit rotaları felç etti. Boğaz giriş kontrollerini tamamlayan filoların yaklaşık yüzde 90’ı, liman ve demirleme sahalarındaki doluluk sebebiyle Marmara açıklarında makinelerini durdurup sürüklenerek (drift) sıranın kendilerine gelmesini bekliyor.

Son 4 Ayda 206 Gemi Hedef Alındı: Türk Koster Filosu Çıkmazda

Çatışma bölgesindeki sıcak temasın Türk armatörlerini doğrudan vurduğu ifade ediliyor. Son dört aylık periyotta Karadeniz havzasında 206 ticari geminin saldırıya uğradığı, bu gemilerden yaklaşık 40’ının doğrudan Türk sahipli ya da Türk bayraklı olduğu kaydedildi.

Bölge ticaretinde kritik paya sahip olan yaklaşık 150 nehir-deniz tipi (koster) Türk gemisi, teknik özellikleri gereği açık deniz ve okyanus rotalarına uyum sağlayamıyor. Alternatif güzergâhlara yönlendirilemeyen bu gemilerin atıl kalması, krizin 3-4 ay daha uzaması durumunda yerli ticaret filosunun telafisi güç bir finansal çöküş yaşamasına yol açabilir.

Boğazlar İçin Çevresel Felaket ve Enflasyon Uyarısı

Lojistik darboğazın yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda ciddi bir çevre felaketi riski taşıdığı belirtiliyor. Karadeniz’de seyreden ham petrol yüklü tankerlere yapılabilecek olası saldırılar sonucunda denize yayılacak petrol kirliliğinin, akıntılar yoluyla doğrudan Türk Boğazları ekosistemine ulaşma tehlikesi bulunuyor.

Aynı zamanda deniz taşımacılığındaki aksamalar nedeniyle tedarik zincirlerinin daha maliyetli alternatif rotalara kayması, küresel navlun fiyatlarını tırmandırarak nihai tüketici ürünlerinde yeni bir enflasyonist baskı yaratabilir.

Boğaz Geçiş Gelirleri 1 Milyar Dolardan 200 Milyon Dolara Gerileyebilir

Güvenlik endişeleri nedeniyle Türk Boğazları’ndan geçen günlük gemi trafiğinde dramatik bir düşüş yaşanıyor. Daha önce günde ortalama 200 geminin geçiş yaptığı güzergâhta, güncel trafiğin 30 ila 40 seviyesine kadar indiği belirtiliyor. Türkiye’nin Boğaz geçiş ücretlerinden sağladığı yıllık gelirin 800 milyon doları aşıp 1 milyar dolar sınırına dayandığı göz önüne alındığında, mevcut krizin derinleşmesi hâlinde bu gelirin 200 milyon dolara kadar gerileyebileceği öngörülüyor.

Çözüm Reçetesi: Yeni Bir “Ticaret Koridoru” Mekanizması

Sektör temsilcileri, tıkanıklığın aşılması adına Türkiye’nin diplomatik gücünü devreye sokması gerektiğini savunuyor. Daha önce başarıyla işletilen Tahıl Koridoru modeline benzer, sivil ticareti ve lojistik akışı güvence altına alacak yeni bir “Ticaret Koridoru”nun hayata geçirilmesi çağrısı yapılıyor. Dışişleri Bakanlığı ile Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı konuyu yakından takip ederken, İstanbul Ticaret Odası başta olmak üzere iş dünyasının da sektöre yönelik destek mekanizmalarını artırması bekleniyor.