Orta Doğu’da tırmanan askeri gerilim ve İran merkezli çatışmalar, uluslararası enerji piyasalarında son yılların en sert fiyat şoklarından birini tetikledi. Ham petrol piyasalarındaki bu tarihi sıçramanın faturası ise en ağır şekilde ABD ekonomisine ve Amerikan tüketicisine yansıyor. Seçmenlerine enerji maliyetlerini düşürme sözü veren ABD Başkanı Donald Trump yönetimi, yaklaşan kritik ara seçimler öncesinde tırmanan enflasyonist baskılar ve artan kamuoyu tepkisiyle zorlu bir sınav veriyor.

Brent Petrol 126 Doları Aşarken ABD’de Pompa Fiyatları Zirveye Çıktı

Çatışma süreci öncesinde varil başına 72,48 dolar bandında işlem gören küresel gösterge Brent petrol, jeopolitik risk priminin hızla fiyatlanmasıyla 126 dolar seviyesinin üzerine kadar tırmandı. 30 Ekim haftasını 113,43 dolardan tamamlayan Brent, kriz öncesi döneme kıyasla yaklaşık yüzde 56,5 oranında değer kazandı.

Uluslararası piyasalardaki bu sert ralli, ABD iç pazarındaki pompa fiyatlarına da doğrudan yansıdı. Amerikan Otomobil Birliği (AAA) tarafından paylaşılan güncel verilere göre, kriz öncesinde galon başına ortalama 2,98 dolar olan benzin fiyatı, 1 Kasım itibarıyla 4,17 dolara ulaştı. Böylece çatışmaların başlangıcından bu yana ABD genelindeki akaryakıt maliyetleri yaklaşık yüzde 40 artış kaydetti.

468 Milyar Dolarlık Küresel Maliyetin Üçte Biri Amerika’nın Sırtında

Enerji ve Temiz Hava Araştırma Merkezi (CREA) tarafından hazırlanan etki analizi, Hürmüz Boğazı odaklı arz endişelerinin dünya genelindeki tüketicilere toplamda 468 milyar dolarlık ek bir yakıt maliyeti yüklediğini ortaya koyuyor. Küresel ölçekte oluşan bu devasa maliyetin yaklaşık 160 milyar dolarlık bölümü –yani neredeyse üçte biri– doğrudan ABD pazarı tarafından üstlenildi.

Kamuoyunda Enerji Alarmı: Amerikalıların Yüzde 74’ü Endişeli

Pew Research Center’ın kamuoyu nabzını tuttuğu araştırmaya göre, ABD halkının yüzde 74’ü tırmanan benzin ve enerji faturalarından ötürü ciddi kaygı duyuyor. Yıl başında (ocak ayında) yüzde 43 seviyesinde ölçülen bu endişe oranının temmuzda yüzde 60’a, kasım arifesinde ise yüzde 74’e fırlaması, Washington’daki politika yapıcılar üzerindeki baskıyı zirveye taşımış durumda.

Siyasi Fatura Ağırlaşabilir: “Cumhuriyetçiler İçin Kritik Eşik”

Gelişmeleri değerlendiren Oslo Üniversitesi Araştırmacısı Francesco Sassi, mevcut tablonun ABD’nin enerji alanında küresel dengelerden izole ve tam bağımsız olduğu tezini derinden sarstığını ifade etti. Enerji enflasyonunun ara seçimler öncesinde Cumhuriyetçi Parti açısından kaçınılmaz bir siyasi risk oluşturduğunu belirten Sassi, şu değerlendirmede bulundu:

“Yükselen enerji maliyetlerinin sandıkta Cumhuriyetçi Parti’ye bedel ödetmesi kuvvetle muhtemel. Seçim sonuçları, parti içindeki dengelerin ne denli zayıfladığını ve yönetimin çatışma kaynaklı maliyetleri kabullenmek durumunda kalıp kalmayacağını netleştirecektir. Trump yönetiminin kısa vadede uygulayabileceği stratejiler dahi böylesine derin bir kriz karşısında sınırlı bir etkiye sahip.”

Stratejik Petrol Rezervleri 1982’den Bu Yana En Düşük Seviyede

Energy Intelligence Group Petrol Piyasaları Ekonomisti Julien Mathonniere, Beyaz Saray’ın kriz yönetim araçlarının yalnızca kısa vadeli piyasa aksaklıklarına yanıt verecek biçimde tasarlandığını savundu. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) eşgüdümünde mart ayında devreye alınan 172 milyon varillik rezerv tahliyesinin halen sürdüğünü anımsatan Mathonniere, ABD Stratejik Petrol Rezervleri’nin (SPR) 283 milyon varile gerileyerek 1982 yılından bu yana görülen en düşük seviyeye indiğini vurguladı.

Seçim Sonrası Senaryolar: Diplomasi mi, Askeri Müdahale mi?

İran’ın ABD üzerindeki en kritik kozunun perakende pompa fiyatları olduğunu belirten Mathonniere, 3 Kasım ara seçimlerinin ardından Beyaz Saray’ın önünde iki temel rota kalacağını kaydetti: Tahran ile diplomatik uzlaşı arayışına girmek ya da sahadaki askeri operasyonları tırmandırmak.

Fiyatlardaki aşırı şişkinliği ve risk primini indirmenin yegane yolunun diplomasi olduğunu söyleyen uzman, Tahran hattında görüşülen yaptırımların hafifletilmesi ve Hürmüz Boğazı’nın açılması formülünün, herhangi bir ilave rezerv hamlesinden çok daha kritik olduğunu aktardı. Ayrıca yüksek fiyat baskısının ABD’de benzin talebini yaz aylarında yüzde 4 gerilettiği, bunun da nadir rastlanan bir tüketim daralması olduğu belirtildi.

Piyasalarda Oynaklık Sürecek: Navlun ve Rafineri Göstergeleri Mercek Altında

ICIS Kıdemli Petrokimya Uzmanı Paolo Scafetta ise piyasalardaki belirsizliğin bir süre daha süreceğine işaret etti. Zayıflayan talep dinamiklerinin benzin vadeli kontratlarında (RBOB) aşağı yönlü düzeltmeler getirebileceğini belirten Scafetta, ham petrol tarafında ise dalgalı seyrin devam edeceğini vurguladı.

Hürmüz Boğazı’ndaki petrol akışının normale dönmesi ve bölgesel savaşların yatışmasının uzun vadede akaryakıt piyasasını rahatlatabileceğini ifade eden Scafetta, lojistik maliyetlerin önemine değindi: ABD Meksika Körfezi ile Avrupa rafineri merkezleri (ARA bölgesi) arasındaki fiyat dengesizlikleri ve TC2 rotasındaki yüksek navlun oranları, Avrupa’dan New York bölgesine yönelik ürün sevkiyatını ekonomik olmaktan çıkarıyor. Bu nedenle küresel ürün stokları ve taşımacılık maliyetleri piyasanın ana yönünü tayin etmeye devam edecek.