FİNANS

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Diyarbakır’ın asırlık mutfak kültürünü simgeleyen toprak tandırlar, ustaların hünerli ellerinde geleneksel yöntemlerle şekillenmeye devam ediyor. Yüzyıllardır lezzetli ve uzun ömürlü ekmek pişirmenin anahtarı olan bu kadim pişirme gereçleri, bölgedeki zanaatkarlar tarafından büyük bir titizlikle üretiliyor.

DOĞAL MALZEMELERİN BULUŞMASI: TOPRAK, SAMAN VE KEÇİ KILI

Tandır imalatında kullanılan temel hammadde, Dicle Nehri yataklarından özenle çıkarılan killi ve yağlı topraktır. Harcın hazırlanmasında geleneksel yöntem olarak ayakla yoğurma tekniği tercih edilirken, bazı üreticiler makine öğütmesinden de yararlanmaktadır. Çamurun direncini ve ömrünü artırmak amacıyla karışıma kaya tuzu, keçi kılı ve saman ilave edilir. Yaz sıcaklarında çatlamayı önlemek adına genellikle gölgelik alanlarda, günde bir kademe (sıra) yükseltilerek örülür. Hızlı kuruma sağlanan açık alanlarda ise gün içinde sabah, öğle ve akşam olmak üzere üç sıra yapılabilmektedir.

TOPRAK TANDIR FİYATLARI VE KULLANIM ÖMRÜ NE KADAR?

Üretilen toprak tandırların fiyat aralığı; boyut, malzeme kalitesi ve işçilik detaylarına bağlı olarak 3 bin TL ile 12 bin TL arasında değişiklik göstermektedir. Doğru tekniklerle kurulan ve bakımı düzenli yapılan bir toprak tandır, 15 ile 18 yıla varan uzun bir kullanım ömrü sunar. Diyarbakır’da imal edilen bu pişirme fırınları, Türkiye’nin dört bir yanına ulaştırılmaktadır.

BİR TANDIRIN İMALAT SÜRECİ: 4 GÜNLÜK ZORLU İŞÇİLİK VE TAŞLAMA TEKNİĞİ

Yaklaşık 12 yıldır bu mesleği sürdüren 63 yaşındaki tandır ustası Salih Baş, kadim kültürün inceliklerini paylaştı. Dicle Nehri çevresinden nakledilen toprağın belirli bir dinlendirme sürecinden geçtiğini belirten Baş, tandır yapımının ortalama 4 gün sürdüğünü ifade ederek süreci şöyle özetledi: “Toprağı yoğurup dinlendirdikten sonra kademeli örme işlemine başlarız. Örme aşaması bittikten sonra iki gün boyunca ‘rötuş’ dediğimiz pürüzsüzleştirme ve taşlama işlemi uygulanır. İç yüzeyin taşla sıkıştırılması sayesinde pişen ekmek tabana yapışmaz, altı kalkmaz ve tandırın dayanıklılığı artar.”

TANDIR EKMEĞİNİN BAYATLAMAMA SIRRI

Kıvamını alan çamura eklenen doğal bağlayıcılar sayesinde ürünün kalitesinin arttığını vurgulayan Salih Usta, fırın ekmeği ile tandır ekmeği arasındaki lezzet ve tazelik farkına dikkat çekiyor. Tandırın her yakılışta ateşle milimetrik olarak daha da pekiştiğini aktaran usta, “Tandırda pişen ekmek tazeliğini ve yumuşaklığını en az 4 gün boyunca korur. Buna karşın standart fırın ekmekleri 2 gün içerisinde kurur ve lezzetini kaybeder” dedi.

DOĞALGAZ KULLANIMI GELENEKSEL TANDIR YAPISINI NASIL ETKİLİYOR?

Ürettikleri tandırları İstanbul ve Ankara başta olmak üzere tüm Türkiye’ye sevk ettiklerini belirten usta, modern kullanım alışkanlıklarının getirdiği sorunlara da değindi. Doğalgazlı sistemlerin geleneksel toprak tandır yapısına zarar verdiğini ifade eden Baş, “Doğalgaz ateşi çok sert olduğu için toprağın yapısını bozuyor; bu sistemlerde tandırın ömrü 2 yılı geçmiyor. Ayrıca doğalgaz, ekmeğin lezzetini ve doğallığını olumsuz etkiliyor. 5 bin yıllık bu lezzet mirasının uzmanlarca insanlara doğru şekilde anlatılması gerekiyor” değerlendirmesinde bulundu.