0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Mardin’in Kadim Bağcılık Mirası Koruma Altında: 24 Yerel Üzüm Çeşidi Gen Bahçesinde Yaşatılıyor

Güneydoğu Anadolu’nun bereketli topraklarına sahip kenti Mardin, asırlık bağcılık kültürünü modern tarım teknikleriyle buluşturuyor. Yöreye özgü endemik ve yerel üzüm genotiplerinin kaybolmasını engellemek amacıyla hayata geçirilen özel gen bahçesinde, şu ana kadar 24 farklı üzüm türü koruma altına alındı. Tarım uzmanları, henüz ulaşılamayan 4 kayıp yerel çeşidi de bularak gen bankasını tamamlamak için saha araştırmalarına aralıksız devam ediyor.

Mardin Bağ Alanı Büyüklüğünde Türkiye İkincisi

Türkiye bağcılık istatistiklerinde stratejik bir konuma sahip olan Mardin, 34 bin 777 hektara yayılan bağ sahasıyla Manisa’nın hemen ardından Türkiye’nin en büyük ikinci bağ alanına ev sahipliği yapıyor. Yıllık ortalama 113 bin 142 ton rekolte elde eden kent, üzüm üretim miktarında ise ülke genelinde 5. sırada yer alıyor.

Zorlu, kurak ve kıraç iklim koşullarına rağmen bölge halkının en temel tarımsal gelir kaynaklarından birini bağcılık oluşturuyor. Mardin’in gastronomi ve kültürel mirasının vazgeçilmez bir parçası olan yerel üzümler; pekmez, pestil, harire gibi geleneksel lezzetlerin sürdürülebilirliği ve kırsal kalkınma açısından kritik bir role sahip.

Gen Bahçesi 20 Dekara Genişletildi

İl Tarım ve Orman Müdürlüğü tarafından ilk etapta 11 dekar üzerine kurulan Damızlık ve Gen Bahçesi, yürütülen başarılı çalışmalar neticesinde 20 dekara ulaştı. Projenin temel hedefleri şunlardır:

• Bölgenin yerel ve kaybolmaya yüz tutmuş üzüm gen kaynaklarını muhafaza etmek,
• Modern telli terbiye ve verimli yetiştiricilik yöntemlerini çiftçilere uygulamalı olarak aktarmak,
• Sertifikalı ve sağlıklı asma fidanları yetiştirerek kentin bağ alanlarını rehabilite etmek.

Zenginleştirilen gen bahçesinde bugün; mazruna, kerküş, karfoki, zeyti, zeynebi, kerklav ve şıtvi gibi kentin en bilinen ve aranan 24 üzüm çeşidi güvenle yetiştiriliyor.

Hem Sofralık Hem Şıralık Üzümler Gelecek Nesillere Aktarılıyor

Bölgedeki bağcılık faaliyetlerinin zorlu doğa koşullarına meydan okuduğunu belirten İl Tarım ve Orman Müdürü Ender Muhammed Gümüş, Tarım ve Orman Bakanlığı desteğiyle kurulan fidan üretim tesisinin kültürel mirasın korunmasında kilit rol oynadığını ifade etti.

Mardin genelinde adım adım tarama yapıldığını aktaran Gümüş: “Uzmanlarımız köy köy gezerek Mardin florasına ait 28 yerel üzüm türünden 24’ünü tespit ederek gen bahçemize kazandırdı. Temel gayemiz, hem üreticilerimize anında yüksek kaliteli damızlık materyali sağlayabilmek hem de bu kadim lezzetleri gelecek kuşaklara miras bırakmaktır. Bahçemizde hem sofralık hem de şıralık değeri yüksek 24 çeşidin adaptasyon ve üretim süreçleri titizlikle sürdürülüyor.” dedi.

Çiftçiye Yüzde 75 Hibe Desteğiyle Modern Ekipman

Bağcılığı geleneksel yöntemlerin ötesine taşımak istediklerini vurgulayan Gümüş; Bakanlık, Mardin Valiliği, Büyükşehir Belediyesi ve GAP İdaresi iş birliğiyle üreticilere geniş kapsamlı teşvikler sunulduğunu belirtti. Özellikle telli terbiye sistemine geçiş projeleriyle birlikte; üzüm sıkma makineleri, motorlu sırt pulverizatörleri ve mekanik budama aletleri çiftçilere yüzde 75 hibe desteğiyle ulaştırılıyor.

Toprak ve iklim koşullarına son derece dayanıklı olan üzümün Mardin tarımındaki payına değinen Gümüş, hedeflerinin binlerce yıllık bu mirası korurken, üretilen kaliteli fidanları üreticilerle buluşturarak rekoltede Türkiye’nin zirvesine yaklaşmak olduğunu sözlerine ekledi.

Hedef: 28 Yerel Çeşidin Tamamını Gen Bankasında Toplamak

Gen bahçesindeki ıslah ve adaptasyon sürecini yöneten Ziraat Yüksek Mühendisi Erdal Homan, 3 yıl önce başlatılan saha taramalarında bazı nadir türleri bulmakta güçlük çektiklerini söyledi. Şu an mevcut çeşitlerin modern telli terbiye sisteminde gelişimlerinin izlendiğini belirten Homan, kalan 4 çeşidin de tespit edilerek koleksiyonun tamamlanacağını açıkladı.

Aşılı Fidanlarla Mardin Üzümünde Verim Devrimi

Mardin’in dağlık yamaçlarından ovalarına kadar geniş bir alanda üzüm yetiştirilebildiğini vurgulayan uzmanlar, gen bahçesinden elde edilen materyallerle aşılı asma fidanı üretimine odaklanıyor. Yüksek verimli ve hastalıklara dirençli yerli fidanların çiftçiye dağıtılmasıyla, hem kentin rekoltesinin artırılması hem de Mardin üzümünün Türkiye pazarında katma değeri yüksek bir marka haline gelmesi amaçlanıyor.