İlaçlarda Dijital Prospektüs Dönemi ve Olası Riskler: TEİS’ten Kritik Uyarı

Sağlık sektöründeki dijitalleşme adımları kapsamında, ilaç kutularındaki basılı kullanma talimatlarının kaldırılarak karekod (QR kod) sistemine geçilmesi planı tartışmaları beraberinde getirdi. Tüm Eczacı İşverenler Sendikası (TEİS) Genel Başkanı Ecz. Nurten Saydan, 1 Ocak 2027 tarihinde başlayacak olan karekodlu prospektüs uygulamasının; ileri yaştaki bireyler, kronik hastalar ve dijital imkanları kısıtlı vatandaşlar açısından ciddi mağduriyetler doğurabileceğine dikkat çekti.

2027’de Kağıt Prospektüsler Rafa Kalkıyor

Yeni düzenlemeye göre, belirli istisnalar dışında kalan tüm ilaç kutularından basılı prospektüsler çıkarılacak. Hastalar, ilacın doğru kullanım dozu, yan etkileri ve saklama koşulları gibi hayati bilgilere sadece kutunun üzerindeki karekodu akıllı telefonlarıyla okutarak ulaşabilecek. Aşılar ve radyofarmasötik (hastane grubu) ürünler gibi özel kategorideki ilaçlarda ise fiziksel kullanma talimatı yer almaya devam edecek.

“İlaç Bilgisine Erişim Bir Ayrıcalık Değildir”

Dijitalleşmenin faydalı olduğunu ancak sağlıkta eşitlik ilkesinin göz ardı edilmemesi gerektiğini vurgulayan TEİS Başkanı Nurten Saydan, ilaca dair bilgiye ulaşmanın yalnızca akıllı cihazı veya interneti olanların lüksü haline gelmemesi gerektiğini belirtti.

Saydan, sistemde yaşanabilecek aksaklıklara şu sözlerle işaret etti: “Karekodun açılmaması veya sistemin çalışmaması durumunda hastaların ruhsat sahibi ilaç firmasına yönlendirileceği belirtiliyor. Eczacıların dahi iletişim kurmakta zorlandığı üretici firmalara, sıradan bir vatandaşın ulaşarak bilgi alması gerçekçi bir yaklaşım değildir.”

Dijitalleşme Hangi Grupları ve Durumları Tehdit Ediyor?

Geleneksel prospektüslerin tamamen kaldırılması durumunda ortaya çıkabilecek risk faktörleri şu şekilde sıralanıyor:

• Yaşlı Nüfus ve Dijital Okuryazarlık: Akıllı telefon kullanmakta zorlanan ileri yaştaki hastaların ilacı yanlış veya hatalı dozda kullanma riski artabilir.
• Altyapı Yetersizliği ve Sosyoekonomik Durum: Kırsal bölgelerde internete erişim sorunu yaşayan veya akıllı telefonu bulunmayan dar gelirli vatandaşlar mağdur olabilir.
• Afet ve Acil Haller: Deprem, sel veya uzun süreli elektrik ve iletişim kesintilerinde, fiziksel prospektüsün olmaması kritik sağlık kararlarını tehlikeye sokabilir.

Eczanelerde “Sahte İlaç” Endişesi

İlaç üreticilerinin uygulamayı hızla devreye alması nedeniyle eczanelerde kafa karışıklığı yaşandığını belirten Saydan, kutunun içinden kağıt çıkmadığını gören birçok hastanın “Bu ilaç sahte mi?” şüphesiyle eczacılara başvurduğunu ifade etti. Bu durumun, sağlık danışmanlığı sürecini zorlaştırdığı ve hasta ile eczacıyı gereksiz yere karşı karşıya getirdiği vurgulandı.

TİTCK’ye Çağrı: “Hibrit Sistem Şart”

Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu’na (TİTCK) düzenlemenin halk sağlığı öncelikleriyle yeniden ele alınması yönünde çağrıda bulunan TEİS, çözüm olarak hibrit (karma) model önerdi. Sendika, hem basılı prospektüsün kutularda yer almaya devam ettiği hem de dileyenlerin karekod üzerinden dijital bilgiye erişebildiği ikili yapının korunmasının toplum sağlığı açısından en güvenli yol olacağını savundu.