Ege’nin önemli tarım merkezlerinden Manisa’nın Soma ilçesine bağlı Avdan Mahallesi’nde zeytin hasadı, hem üreticiyi hem de tarım işçilerini derinden sarsan bir ekonomik dar boğazın ortasında devam ediyor. Tarımsal girdi maliyetlerinin zirve yaptığı sezonda, dalındaki zeytinin ve toptan zeytinyağının taban fiyatlara gerilemesi üreticiyi iflasın eşiğine getirirken; tarlada çalışan dar gelirli ve emekli işçiler ise hayatta kalma mücadelesi veriyor.

Maliyetler Tavan Yaptı, Taban Fiyatlar Çöktü

Bölgede yaklaşık 15 ila 20 bin zeytin ağacının bakımını ve hasadını üstlenen zeytin üreticisi Ertuğrul Özcan, sektörün içinden çıkılmaz bir maliyet sarmalına girdiğini vurguladı. Yalnızca hasat işçiliğinin kilogram başına 20 lirayı bulduğuna dikkat çeken Özcan, yağlık zeytinin 25 liradan alıcı bulmasının çiftçiyi batma noktasına taşıdığını ifade etti.

“Mazot, gübre, budama ve toprak işleme masraflarını bir kenara koysak bile sadece zeytini dalından toplamanın kilogram maliyeti 20 TL. Yağlık zeytin ise 25 TL’ye satılıyor. Geçen yıl 300-350 TL bandında seyreden toptan zeytinyağı, bu yıl 200-250 TL seviyelerine geriledi. Çiftçinin bu tabloda ayakta kalması imkânsız.”

“Tarlada Düşen Fiyat Markete Yansımıyor”

Üreticiden çıkan ürünün fiyatı düşerken perakende reyonlarında tüketici lehine bir indirim görülmediğini belirten Özcan, aracı zincirine tepki gösterdi: “Fiyat gerilemesinin bütün yükü üreticinin sırtına biniyor. Eğer fiyatlar bu denli düştüyse market raflarına da yansıtılmalı ki halk ucuz zeytinyağı tüketebilsin. Ancak kazanan yine üretici olmuyor.”

Zeytin Bahçelerinde Geçim Mücadelesi: Emekliler Tarlada

Hasadın en ağır yükünü çeken tarım emekçilerinin profili ise ülkedeki ekonomik krizin boyutlarını gözler önüne seriyor. Ağır yaşam koşulları ve yetersiz maaşlar nedeniyle zeytin toplamaya gelenlerin büyük kısmını emekliler ve kadınlar oluşturuyor.

• Torununa Harçlık Veremeyen Nineler: Birçok yaşlı işçi, yalnızca torunlarına okul harçlığı çıkarabilmek ve simit parası verebilmek için sabahın ilk ışıklarıyla tarlaya indiklerini dile getiriyor.
• Yurt Bulamadığı İçin Üniversiteyi Bırakan Gençler: Ailesinin aylık 20 bin lira geliriyle Sinop’ta üniversite kazanan kızını barınma masrafları yüzünden okula gönderemediğini anlatan bir kadın işçi, çaresizliğini gözyaşlarıyla ifade etti.
• Gündüz Zeytin, Gece Hurda Mesaisi: Emekli maaşının yarısından fazlasını kiraya veren bir başka işçi, faturalarını ödeyebilmek için geceleri sokaklardan teneke ve atık topladığını, arkadaşlarıyla ekmek ve peynir bölüşerek karın doyurduklarını paylaştı.

Çiftçi Ürününü Satamıyor, İşçi Yevmiyesini Alamıyor

Zeytin fiyatlarının 10 liraya kadar düştüğü günlerde, üretici mahsulünü değerinde satamadığı için işçilerin günlük yevmiyelerini ödemekte zorlanıyor. Günlük 1.500 ile 2.500 TL arasında değişen yevmiyeler, artan enflasyon karşısında işçinin geçimine derman olmazken, üreticinin de bütçesini tüketiyor. Tüm bu açmaza rağmen hem üretici mahsulün dalında çürümemesi hem de işçiler bir nebze olsun gelir elde edebilmek için hasada devam ediyor.