0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Dünyada Çalışma Saatleri Düşerken Gözler Türkiye’ye Çevrildi: Mesai Süreleri Kısalacak mı?

Küresel iş gücü piyasasında katı mesai modelleri hızla terk edilirken, çalışma saatlerinin düşürülmesi yönündeki reformlar dünya genelinde hız kazanıyor. Gelişmiş ekonomilerin yanı sıra gelişmekte olan ülkeler de haftalık mesaiyi azaltarak iş-yaşam dengesini güçlendirmeyi hedefliyor. Son olarak Brezilya’nın anayasal bir adımla haftalık çalışma süresini 44 saatten 40 saate indirmesi ve maaş kesintisi olmaksızın haftalık 2 gün dinlenme hakkını yasalaştırması, gözleri Türkiye’deki yasal çalışma sürelerine çevirdi.

Sosyal Güvenlik Başuzmanı İsa Karakaş, küresel ölçekte emeğin niceliğinden ziyade niteliğine ve üretim verimliliğine odaklanılan yeni bir döneme girildiğine dikkat çekti. Karakaş, modern iş dünyasındaki bu dönüşümün Türkiye’de de karşılık bulması gerektiğini belirterek Türk çalışanlarının da bu iyileştirmeyi hak ettiğini ifade etti.

Tarihsel Süreçte Çalışma Sürelerinin Dönüşümü

İnsani çalışma koşullarının tesisi amacıyla uluslararası alanda atılan adımlar, son bir asırda mesai sürelerinin kademeli olarak gerilediğini ortaya koyuyor. Karakaş’ın derlediği tarihsel dönemeçler şu şekilde sıralanıyor:

• 1919 (ILO): Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO), günlük 8 ve haftalık 48 saatlik azami çalışma standardını belirledi.
• 1935 (ILO): Küresel düzeyde tavsiye niteliğindeki 40 saatlik çalışma hedefi kabul edildi.
• 1936 (Fransa): Halk Cephesi reformlarıyla haftalık 40 saatlik mesai yasal temele oturtuldu.
• 1938 (ABD): Adil Çalışma Standartları Yasası (FLSA) ile haftalık tavan sınır 40 saat olarak resmileşti.
• 1998-2000 (Fransa): Aubry Yasaları doğrultusunda haftalık mesai 35 saate çekildi.
• 2015-2019 (İzlanda): 35-36 saatlik deneme süreçleri, üretkenliğin azalmadığını ve çalışan sağlığının olumlu yönde geliştiğini kanıtladı.
• 2021-2026 (Kolombiya): Yasalaşan reformla 48 saatlik çalışma süresi kademeli olarak 42 saate indirildi.
• 2023 (Şili): Haftalık 45 saat olan çalışma süresi adım adım 40 saate çekildi.
• 2026 (Meksika): Haftada 48 saat olan sınırın kademeli düzenlemelerle 40 saate düşürülmesi için yasal süreç başlatıldı.
• 2026 (Brezilya): Kongre onayıyla gerçekleştirilen anayasa değişikliği neticesinde mesai 40 saate çekildi, ücret kaybı yaşanmadan 2 günlük hafta tatili güvence altına alındı.

Türkiye’de Çalışma Süreleri: 4857 Sayılı Kanun Ne Diyor?

Dünya genelinde insani çalışma standartları yukarı taşınırken Türkiye’de yasal çerçevenin durağanlığını koruduğunu vurgulayan Karakaş, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 63. maddesine atıfta bulundu. Yasa uyarınca Türkiye’de haftalık çalışma süresi azami 45 saat olarak uygulanıyor.

Fiili uygulamada bu sürenin haftada 6 gün çalışılan işletmelerde günlük 7,5 saate, 5 gün çalışılan yerlerde ise günlük 9 saate kadar çıktığını hatırlatan uzman isim, söz konusu sınırın uzun yıllardır değişmediğini kaydetti.

Ülkelere Göre Haftalık Çalışma Süreleri Karşılaştırması

Küresel veriler incelendiğinde Türkiye’nin yasal çalışma süresi bakımından birçok ülkenin gerisinde kaldığı görülüyor:

• Avrupa Birliği Ülkeleri: 35 – 40 saat
• İzlanda: 35 – 36 saat
• Avustralya: 38 saat
• Japonya, Güney Kore, Şili, Brezilya: 40 saat
• Türkiye: 45 saat

“Uzun Mesai Değil, Dinlenmiş Zihin Verim Getirir”

Haftalık 45 saatlik sınırın düşürülmesinin bir lüks veya rehavet arayışı olmadığının altını çizen İsa Karakaş; bu adımın ekonomik, toplumsal ve insani açıdan bir gereklilik haline geldiğini belirtti.

Aşırı çalışma saatlerinin çalışanlarda kronik tükenmişliğe, yoğun strese ve dikkat kaybına yol açtığını ifade eden Karakaş, yorgunluğun iş kazalarını tetiklediğine dikkat çekti. Çok çalışmanın doğrudan yüksek üretim anlamına gelmediğini belirten uzman isim; Fransa ve İzlanda modellerinin gösterdiği üzere dinlenmiş bireylerin iş hatalarını azalttığını, hastalık izinlerini düşürdüğünü ve işletme maliyetlerini artırmaksızın toplam üretkenliği yukarı taşıdığını vurguladı.