Uyuşturucu bağımlılığıyla nasıl mücadele edilmeli?

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğü Narkotik Suçlarla Mücadele Başkanlığı TUBİM ve Yeşilay Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Mustafa Necmi İlhan, uyuşturucu bağımlılığının kökenlerini ve çözüm stratejilerini ele aldı.

Dünya, tarihte eşi benzeri görülmemiş sayıda uyuşturucu çeşidiyle karşı karşıya. Bu durum, insanlığın karmaşık bir mücadele içinde olduğunu gösteriyor. Uyuşturucunun etkilerinden hiçbir coğrafya muaf değil ve bu mücadele yıllık raporlarda da açıkça görülüyor.

TÜRKİYE’DE UYUŞTURUCU KULLANIMI YÜKSELİŞTE

Birleşmiş Milletler Uyuşturucu ve Suç Ofisi’nin (UNODC) verilerine göre, 15-64 yaş arası kişilerin hayatlarının bir döneminde madde kullandıklarını belirtme oranı dünyada %5,6, Avrupa’da ise %29. Türkiye’de ise Emniyet Genel Müdürlüğü Narkotik Suçlarla Mücadele Başkanlığı TUBİM Şube Müdürlüğü’nün 2011 ve 2018 yıllarında gerçekleştirdiği araştırmaya göre, 15-64 yaş grubunda yasa dışı uyuşturucu kullanım oranı 2011’de %2,7 iken, 2018’de %3,1’e yükseldi.

Kullanılan uyuşturucu türleri bölgeden bölgeye değişse de, esrar ve türevleri küresel çapta en yaygın madde olmaya devam ediyor. Avrupa’da esrardan sonra kokain ve ekstazi, Kuzey Amerika’da opioid türevleri, Türkiye’de ise şu anda metamfetamin ön plana çıkıyor.

UYUŞTURUCU BAĞIMLILIĞININ TEMEL NEDENLERİ

Uyuşturucu bağımlılığının tek bir nedeni olduğunu söylemek yanlıştır. Ancak Türkiye’deki araştırmalar, özellikle gençlerde yakın arkadaş çevresinde veya ailede uyuşturucu kullanımı, merak ve kendini ifade etme isteği gibi etkenlerin bağımlılığa başlama ve devam etme konusunda önemli rol oynadığını göstermektedir. Uyuşturucunun sosyal çevrede normalleştirilmesi, medyada sıkça yer alması ve olumlu gösterilmesi de bağımlılığın yayılmasında büyük etkiye sahiptir. Ayrıca, suç oranının yüksek olduğu bölgelerde yaşamak, eğitimsizlik ve işsizlik de risk faktörleri arasında yer almaktadır.

AİLE, EĞİTİM VE EKONOMİK DURUMUN ETKİSİ

Aile içi şiddet ve ihmal, yüksek stres seviyeleri, baskıcı veya ilgisiz aile yapısı, gençlerin özdeşleşebileceği bir bireyin olmaması bağımlılık riskini artırır. Genel olarak sosyoekonomik açıdan dezavantajlı bireyler daha yüksek risk altındaysa da, bu durum toplumdan topluma değişir. Eğitim düzeyi açısından bakıldığında ise eğitimsiz grupların daha riskli olduğu, üniversite öğrencilerinin bile risk altında olabileceği görülmektedir.

DİJİTAL ÇAĞDA SOSYAL MEDYA VE İNTERNETİN ROLÜ

Uyuşturucu satıcıları günümüzde oldukça gelişmiş yöntemler kullanıyor. Kargo ile gönderim, sosyal medya üzerinden ulaşım, açık veya gizli teşvikler, ünlülerin uyuşturucu kullanımı ve paylaşımı, suç örgütlerinin ve liderlerinin romantize edilmesi gibi örnekler her geçen gün artıyor.

Bu tehlikelere karşı önlem almak önemlidir, ancak en etkili yöntem uyuşturucunun zararlarını bilen, “hayır” diyebilen bireyler ve toplumlar yetiştirmektir. Bunun için de erken yaşlardan itibaren uyuşturucusuz bir yaşam tarzını benimsetmek, spor ve diğer aktivitelere yönlendirmek şarttır.

BAĞIMLILIĞIN TOPLUMSAL MALİYETLERİ

Bağımlılık, bireyin toplumdan kopmasına ve geri dönüşü olmayan kayıplara yol açar. Ailesi, iş hayatı ve toplum, bireyin katkılarından yoksun kalır. Bağımlılığın tedavisinin zorluğunu da göz önüne alırsak, tedavi maliyetleri, ailelere ve topluma büyük bir yük getirir. Ayrıca bağımlılarda sık görülen yandaş hastalıklar da maliyetleri artırır.

SUÇ ORANLARI VE UYUŞTURUCU KULLANIMIN İLİŞKİSİ

Dünya genelinde uyuşturucu suç örgütleri birbirleriyle ve hatta terör örgütleriyle iş birliği içinde olabilir. Ancak kolluk kuvvetlerimiz bu mücadelede oldukça başarılıdır.

Son yıllarda, koordinasyonlu ve kapsamlı bir uyuşturucuyla mücadele yürütülüyor. Kolluk kuvvetlerinin başarısı, birimlerin performans, motivasyon ve kapasitelerinin artmasından kaynaklanıyor.

Dünyada cezaevlerindeki hükümlülerin büyük bir kısmı uyuşturucu suçlarından hüküm giyiyor. Türkiye’de bu oran 2022’de %35,4 iken 2023’te %33,7’ye düşmüştür. Başarılı Denetimli Serbestlik çalışmaları da mücadeleye önemli katkıda bulunuyor.

TÜRKİYE’DE UYUŞTURUCUYLA MÜCADELEDE YASAL VE KURUMSAL ÇERÇEVE

Türk Ceza Kanunu’nun ilgili maddeleri uyuşturucu imal ve ticaretini, kullanımını kolaylaştırmayı ve kullanmayı suç olarak tanımlıyor.

2018’deki Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi geçişiyle, bağımlılıkla mücadele çalışmalarının sürekliliği için yeni bir mevzuat düzenlemesi yapıldı. 2019/2 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile Bağımlılıkla Mücadele Yüksek Kurulu’nun Cumhurbaşkanı Yardımcısı başkanlığında toplanması kararı alındı.

ÇOKLU KURUMSAL BİRLEŞME

Bağımlılıkla Mücadele Yüksek Kurulu, ilgili bakanlıklar ve Cumhurbaşkanlığı Sağlık ve Gıda Politikaları Kurulu Başkanvekili’nin katılımıyla yeniden yapılandırıldı. Sağlık Bakan Yardımcısı başkanlığında bir Kurul ve illerde Vali başkanlığında koordinasyon kurulları oluşturuldu. Bu yapı, 12 bakanlık ve ilgili kurumlarla çok disiplinli bir mücadeleyi sağlıyor.

BAŞARILI ÜLKELERİN STRATEJİLERİ

Türkiye, kolluk kuvvetlerinin ulusal ve uluslararası başarıları, Yeşilay’ın önleyici çalışmaları ve Sağlık Bakanlığı’nın AMATEM ve ÇAMATEM merkezleri ile uyuşturucuyla mücadelede örnek gösteriliyor. Ancak, bağımlıların riskli ortamlardan uzaklaştırılması ve istihdam sağlanması konularında daha fazla çalışma gerekiyor.

TOPYEKÜN MÜCADELE GEREKSİNİMİ

Bazı ülkeler bağımlıları köylerde rehabilitasyon programlarına tabi tutuyor. Bazıları ise zarar azaltma yöntemlerini uyguluyor. Ancak, uyuşturucusuz bir yaşam tarzını benimseyen ülkeler kadar başarılı değillerdir ve uyuşturucu kullanımının artmasına neden olmaktadırlar.

Türkiye Uyuşturucu Araştırmaları verileri, sigara ve alkol kullanımının uyuşturucu kullanımını önemli ölçüde artırdığını gösteriyor. Bu da bağımlılık yapıcı maddelerle topyekün mücadele edilmesi gerektiğini vurguluyor. Daha liberal politikaların da mücadeleyi olumsuz etkilediği açıkça görülüyor.

SİVİL TOPLUM KURULUŞLARININ VE BİREYLERİN ROLÜ

Bağımlılıkla mücadele, arzı azaltma, talebi azaltma, erken tanı, tedavi ve rehabilitasyon boyutlarını kapsar. Sivil toplum kuruluşlarının (STK) desteği çok önemlidir, ancak yetkinlikli çalışmaların yapılması hayati önem taşır. Yanlış yapılan çalışmalar, tam tersine uyuşturucuyu özendirici hale getirebilir.

Türkiye’de toplumun büyük bir çoğunluğu sigara, alkol ve uyuşturucu kullanımını ağır risk olarak görüyor. Bu da Yeşilay gibi kurumların çalışmalarının önemini ve toplumun mücadeleyi desteklediğini gösteriyor.

Prof. Dr. Mustafa Necmi İlhan

Kaynak: AA / Abdurrahman Yazıcı – Sağlık Mustafa Necmi İlhan Türkiye 3-sayfa Eğitim Sağlık Toplum Aile